💖วิเคราะห์บทความวิชาการ ครั้งที่ 2💖

เรื่อง เทคโนโลยีกับการเรียนรู้ตลอดชีวิตของครู

👉ประเด็นที่ 1 การศึกษาตลอดชีวิต (lifelong learning) ซึ่งในความหมายหมายของการศึกษาตลอดชีวิตดังกล่าวสอดคล้องกับความหมายของการศึกษา ซึ่งมีสถานที่และระยะเวลาเช่นเดียวกัน คือเป็นการศึกษาที่เกิดในทุกๆสถานที่และตลอดระยะเวลาในชีวิตของบุคคลบุคคลหนึ่ง ตามมาตราการศึกษาของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มาตรา 4 ได้พระราชบัญญัติความหมายขอการศึกษาตลอดชีวิตไว้ว่า “การศึกษาที่เกิดจากการผสมผสานระหว่างการศึกษาในระบบการศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย เพื่อให้สามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตได้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต” นอกจากนี้ยังมีมาตรา 8 ที่ได้มีการส่งเสริมและสนับสนุนการศึกษาตามอัธยาศัย ก็ได้ให้ความสำคัญต่อผู้เรียนโดยได้ระบุไว้ว่า “ผู้เรียนได้รับความรู้และทักษะพื้นฐานในการแสวงหาความรู้ที่จะเอื้อต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต” เพื่อให้ปรับตัวให้ก้าวตามให้ทันสภาวการณ์ที่โลกกำลังเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา โดยเฉพาะเทคโนโลยีที่เข้ามามีบทบาทเป็นอย่างมากในการดำรงชีวิตประจำวัน ซึ่งในหลายๆประเทศก็ได้ให้ความสำคัญและส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต เช่น ประเทศสหรัฐอเมริกา ที่ได้ส่งเสริมเรื่องนี้อย่างต่อเนื่อง โดยก่อตั้ง UNESCO institute for lifelong learning เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต

👉ประเด็นที่ 2 แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 ที่ว่าคนไทยทุกคนได้รับการศึกษาและเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างมีคุณภาพดำรงชีวิตอย่างเป็นสุขสอดคล้องกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและการเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 21”และในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564) หนึ่งในเป้าหมายคือ“คนไทยได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพสูงตามมาตรฐานสากลและสามารถเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง”ทั้งหมดนี้ก็จะแสดงให้เห็นว่าประเทศไทยนั้นก็ให้ความสำคัญต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตเช่นเดียวกันเห็นได้จากวิสัยทัศน์ในกรอบแนวคิดเป็นการวางกรอบเป้าหมายและทิศทางการจัดการศึกษาของประเทศในการพัฒนาศักยภาพและขีดความสามารถของคนไทยทุกช่วงวัยให้เต็มตามศักยภาพสามารถแสวงหาความรู้และเรียนรู้ได้ด้วยตนเองตลอดชีวิตมุ่งเน้นให้คนเป็นศูนย์กลางการพัฒนามุ่งพัฒนาบุคคลให้สามารถพัฒนาตนเองและปรับตนเองให้ก้าวทันความเปลี่ยนแปลงของสังคมและเศรษฐกิจ

👉ประเด็นที่ 3 การเรียนรู้ตลอดชีวิตแบบเดิมของครู ก่อนที่จะมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในการค้นหาความรู้ ส่วนใหญ่จะเป็นการค้นคว้าหาความรู้จากหนังสือ เอกสาร ตำรา หรือ การได้รับคำแนะนำจากผู้รู้ ผู้เชี่ยวชาญ การเรียนการสอนในสมัยก่อนจึงเป็นการเรียนรู้เพียงแต่ในโรงเรียนเท่านั้น ผู้เรียนไม่ได้เรียนรู้ในสิ่งที่จำเป็นต่อการสร้างทักษะเพื่อรับมือกับโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และในลักษณะของสังคมที่วุ่นวาย อุปกรณ์และการเดินทางไม่เอื้ออำนวย แต่ในยุคปัจจุบัน “ทักษะการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ” จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อการพัฒนาครู แต่หน่วยงานภาครัฐเน้นการจัดอบรมเฉพาะด้านหลายครั้ง เช่น การจัดการสอนในรูปแบบต่างๆ การใช้งานระบบ it การผลิตสื่อ ทำให้เวลาในการสอนลดลง ส่งผลต่อคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน ผู้สอนจึงควรพัฒนาตนเองทางด้านทักษะการใช้เทคโนโลยี เพื่อที่จะพัฒนาตนเองได้ตลอดเวลา และผู้สอนควรที่จะทำให้ผู้เรียนได้รู้จักแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง และตระหนักให้เห็นคุณค่าของการศึกษา ความรู้คือแสงสว่างทางปัญญา ทุกอย่างคือแหล่งเรียนรู้ ซึ่งจะนำไปสู่ “สังคมแห่งการเรียนรู้อย่างแท้จริง”

👉ประเด็นที่ 4 เครื่องมือที่จะมารับใช้ในการเรียนรู้นั้น ความรู้ของคนเราสามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภทด้วยกัน คือ 

1. การสังเคราะห์ความรู้ร่วมกันจนเกิดเป็นความรู้ติดตัว (tacit knowledge) ซึ่งเป็นความรู้ที่ไม่ชัดแจ้ง เป็นความรู้ที่ไม่สามารถอธิบายได้ เป็นความรู้ที่ได้จากการวิเคราะห์ สังเคราะห์ สรุปเป็นประเด็นสาระสำคัญ 

2. ความรู้ที่อยู่ในตำรา (explicit knowledge) เป็นความรู้ที่ปรากฏชัดแจ้ง เป็นความรู้ที่สามารถเขียนหรืออธิบายออกมาเป็นตัวอักษรได้ (อยู่ในตำรา เอกสาร คู่มือ วารสาร คำอธิบาย วีซีดี คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต) จะมีขบวนการรวบรวมความรู้จากการถ่ายทอด tacit knowledge ให้เป็น explicit knowledge ได้ ดังนั้นเครื่องมือที่สำคัญคือเทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อให้เกิดการนำความรู้ แนวคิด เพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาการศึกษาให้ก้าวหน้าและมีประสิทธิภาพ

👉ประเด็นที่ 5 เทคโนโลยีส่งเสริมการเรียนรู้อย่างไร การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต เครื่องมือที่สำคัญอย่างยิ่งก็คือการใช้เทคโนโลยีเพื่อช่วยการสอน แต่การให้ความสนใจกับการใช้เทคโนโลยีช่วยการเรียนรู้ของผู้เรียนก็อาจหลงทางได้ ถ้าการศึกษายึดถือเทคโนโลยีเป็นจุดหมายปลายทางการศึกษา แทนที่จะยึดถือผลการเรียนรู้ของผู้เรียนเป็นจุดหมาย แต่ถ้าหากรู้จักการใช้เทคโนโลยีเป็นอย่างดี ก็จะทำให้เป็นเครื่องมือที่สะดวก รวดเร็วและง่ายดายต่อการช่วยให้เข้าถึงแหล่งเรียนรู้ต่างๆ และแหล่งเครื่องมือทางเทคโนโลยี ก็จะมีแหล่งทรัพยากรแบบเปิด (open educational resources : OER) คือเป็นการเรียนการสอนในยุคดิจิทัลมีแหล่งทรัพยากรการศึกษาแบบเปิดให้ผู้เรียนใช้เป็นเครื่องสำหรับการศึกษา เพื่อพัฒนาความรู้ สติปัญญาและความรู้ความสามารถของผู้เรียนผ่านทางเทคโนโลยีที่ทันสมัยบนเครือข่ายออนไลน์ ผู้เรียนสามารถเข้าสู่เนื้อหาหรือบทเรียนได้ตามความต้องการ สื่อการเรียนการสอนประกอบด้วยสื่อหลากหลายรูปแบบ รวมถึงเอกสารอื่นๆที่ประกอบการเรียนการสอน โดยไม่จำกัดแหล่งเข้าถึงและระดับการศึกษาไม่มีข้อจำกัดในการใช้งาน

👉ประเด็นที่ 6 การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตของครู 

1. การเรียนรู้ด้วยตนเอง (self-directed) เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนเริ่มการเรียนรู้ด้วยตนเองตามความถนัดและความสนใจ รู้จักแสวงหาแหล่งทรัพยากรของการเรียนรู้ เลือกวิธีการเรียนรู้ จนถึงประเมินความก้าวหน้าของการเรียนรู้ของตนเอง ซึ่งเป็นคุณลักษณะที่สำคัญต่อการดำเนินชีวิตที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งมีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการศึกษาในยุคปัจจุบัน จะต้องมีการส่งเริมให้ครูมีคุณลักษณะของการชี้นำตนเองในการเรียนรู้เพื่อให้ครูมีประสบการณ์และมีศักยภาพในการแสวงหาความรู้เพื่อเป็นพื้นฐานในการศึกษาตลอดชีวิตต่อไป 

2. การใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือติดต่อสื่อสารระหว่างบุคคล ครูต้องรู้และเข้าใจเทคโนโลยี มีทักษะใหม่ๆครูจะต้องสามารถใช้เทคโนโลยีส่งเสริมการศึกษาได้หลากหลายได้อย่างเหมาะสม

👉ประเด็นที่ 7 การพัฒนาครูสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิตโดยการใช้เทคโนโลยี 1. การพัฒนาครูสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิตโดยการใช้เทคโนโลยีสำหรับครูรุ่นเก่า ซึ่งการเปลี่ยนแปลงตนเองของครูประจำการมีประสบการณ์ มี 2 ลักษณะ คือ 

ลักษณะที่ 1 เกิดจากความใฝ่รู้ที่เกิดจากความตระหนักรู้ภายในตนเองของครู (inside out awareness) เทคโนโลยีในปัจจุบันนั้นเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมเป็นอย่างมาก ครูจำเป็นต้องเปิดใจเรียนรู้ เพื่อให้ก้าวทันกับการเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบัน ช่วงวัยจึงเป็นปัจจัยที่ไม่สำคัญต่อการเรียนรู้ 

ลักษณะที่ 2 เกิดจากกระบวนการผลักดัน การมีทัศนคติที่ดีต่อการใช้เทคโนโลยีจะช่วยทำให้เกิดแรงบันดาลใจที่อยากจะมีการเรียนรู้เพิ่มเติม 
2. การพัฒนาครูสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิตโดยใช้เทคโนโลยีสำหรับครูรุ่นใหม่ ครูในรุ่นนี้เป็นรุ่นที่พร้อมในด้านทัศนะคติและมีความรู้ในการใช้เทคโนโลยีอยู่แล้ว ดังนั้นครูในรุ่นนี้ควรมีการพัฒนาตนเองในการแก้ปัญหาทางการศึกษาโดยใช้เทคโนโลยีให้ได้

👉ประเด็นที่ 8 ผลการพัฒนาครูให้มีลักษณะการเรียนรู้ตลอดชีวิต ครูมีทักษะการสอนให้ผู้เรียนได้เติบโตเมศักยภาพและสร้างผลงานใหม่ๆ เน้นให้เด็กเปลี่ยนจากผู้รับกลายเป็นผู้พัฒนาและสร้างสรรค์สิ่งใหม่

👉ประเด็นที่ 9 อุปสรรค ปัญหาในการเรียนรู้ตลอดชีวิตของครู ปัญหาส่วนมากมักจะเกิดกับผู้สูงอายุ สิ่งที่ควรปลูกฝังเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต ก็คือการเรียนรู้ตลอดชีวิตนั้นเป็นการเรียนรู้อย่างอิสระ ไม่มีการบังคับ จะต้องปลูกฝังตั้งแต่เด็กเพื่อให้รู้จักการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองอย่างไม่มีที่สิ้นสุด

💛💜วิดีโอเพิ่มเติม💙💚